Πώς να νικήσετε τον φόβο των Χριστουγέννων!

Διαβάστε το άρθρο όπως δημοσιεύθηκε στο Ασφαλιστικό ΝΑΙ, τεύχος 163, Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2016

Πώς να νικήσετε τον φόβο των Χριστουγέννων!

Πώς να νικήσετε τον φόβο των Χριστουγέννων!

 

Το θέμα σε κείμενο

 

Γράφει ο Ευάγγελος Γ. Σπύρου, εκδότης του «Ασφαλιστικού ΝΑΙ»

Ο φόβος είναι η φυγή. Το συναίσθημα του κινδύνου, της ανησυχίας, ο τρόμος, ο πανικός που σε κάνει να θέλεις να φύγεις, να γλιτώσεις. Φοβάμαι σημαίνει τρομάζω, δειλιάζω, λιγοψυχώ, ανησυχώ για κάτι. Βασανιστικός είναι ο φόβος του άγνωστου και όσα τον προκαλούν.

Ο Φόβος στην Αρχαία Ελλάδα ήταν μυθολογικό πρόσωπο, γιoς του Άρεως και της Αφροδίτης, αδελφός του Δείμου (προσωποποίηση του τρόμου από τη μάχη) με τον οποίο εμφανίζονται πάντα μαζί. Οι Σπαρτιάτες είχαν ιδρύσει βωμό προς τιμή του Φόβου που τον θεωρούσαν βλαβερή θεότητα αλλά και ένα από τα θεμέλια της Πολιτείας. Ο Θησέας θυσίασε στον θεό Φόβο πριν συγκρουστεί με τις Αμαζόνες και το ίδιο έκανε και ο Μέγας Αλέξανδρος πριν από τις σοβαρές μάχες. Στην Ιλιάδα υπάρχουν πολλές αναφορές για τον Φόβο, με ξεχωριστή αναφορά στη ραψωδία Ε στ. 733-747, όπου η Αθηνά στη σύγκρουση Ελλήνων και Τρώων παρεμβαίνει φορώντας την κροσσωτή ασπίδα του Δία που από παντού είχε ζωγραφιστά γύρω γύρω σχέδια για τον Φόβο, την Έριδα, το τέρας Γοργόνα που προκαλούσε φόβο και διάθεση για φυγή! Η Γοργώ, αποτροπιαστικό θαλασσινό τέρας όπως και η Μέδουσα και Ευρυάλη, ήταν θέμα που ζωγράφιζαν οι Έλληνες σε ασπίδες και κάστρα πόλεων για να φοβούνται οι αντίπαλοι που επιτίθενται στους πολέμους.

Στην μάχη της ζωής ο φόβος είναι υπαρκτός και παρών. Πολλοί άνθρωποι φοβούνται ότι κάτι θα τους νικήσει ή θα τους εξαφανίσει και…θέλουν να φύγουν να γλιτώσουν! Τα σύγχρονα “τέρατα” είναι ο θάνατος, η φτώχεια (επιβίωση), η αρρώστια, η σκλαβιά (εξάρτηση), η αναπηρία. Πολλοί αγωνιούν, πνίγονται, τους φταίνε οι άλλοι, οι θρησκείες, οι εξουσίες, η κακή μοίρα! Αιτία ο φόβος!

Φιλόσοφοι, ιατροί και θεολόγοι ασχολήθηκαν με τον Φόβο και την αντιμετώπισή του. Άλλοι έδωσαν λύσεις και απαντήσεις, άλλοι το έμπλεξαν πιο πολύ το πρόβλημα του φόβου που από την πρώτη παρουσία του ανθρώπου στην Γη ώς σήμερα υπάρχει και “συζεί” μαζί του. Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι απέναντι στον φόβο τοποθέτησαν την αρετή και το θάρρος που μπορούν να νικήσουν τον φόβο. Ο Πλάτων, ο Σωκράτης, ο Πλούταρχος, ο Ηρόδοτος, ο Δημόκριτος, ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης, ο Αισχύλος, ο Θουκυδίδης έχουν πει και γράψει πολλές σοφές συμβουλές για το πώς νικιέται ο φόβος μέσω της αρετής. Ο Πλάτων στον Πρωταγόρα αναφέρει ότι “το θάρρος δημιουργείται με την γνώση και άσκηση ενώ η ανδρεία προέρχεται από την φύση”. “Η τύχη τους δειλούς ποτέ δεν βοηθάει” έγραψε ο Σοφοκλής. “Όσοι φιλοσοφούν σωστά προετοιμάζονται για τον θάνατο και τίποτα δεν είναι φοβερό γι' αυτούς” είπε ο Πλάτων. “Το θάρρος είναι μεγάλη δύναμη στις συμφορές” υποστήριζε ο Ευριπίδης. Στον Επιτάφιο του Περικλέους ο Θουκυδίδης έγραψε ότι «για έναν άνδρα που έχει γενναίο φρόνημα είναι πιο οδυνηρή η ταπείνωση που φέρνει η δειλία παρά ο θάνατος που έρχεται…». Διαβάστε πόσο σοφά μιλά ο Διογένης για τον φόβο: “Ο φόβος είναι τόσο βλαβερός ώστε πολλοί υφίστανται το κακό προτού να ‘ρθει, όπως κάποιους που τους ταλαιπωρούσε η τρικυμία σε καράβι και δεν περίμεναν να βουλιάξει το πλοίο, αλλά αυτοκτόνησαν πριν…”! “Ανδρεία είναι η αρετή του συναισθηματικού της ψυχής όπου δύσκολα καταλαμβάνεται κάποιος από φόβους” δίδαξε ο Αριστοτέλης. “Η ελευθερία είναι το όνομα της αρετής και η κακία το όνομα της δουλείας” υπενθυμίζει ο Επίκτητος.

Είναι πολλοί αυτοί που με ανδρεία έγιναν ήρωες βάζοντας τη ζωή τους θυσία υπέρ των άλλων, επειδή ζύγισαν ότι άξιζε λιγότερο από τις ζωές των άλλων και ότι δεν άξιζε φόβου ο θάνατός τους και η εφήμερη ζωή, οι μαχητές του Μαραθώνα, των Θερμοπυλών, της Σαλαμίνος, του 1821, του 1940 δεν είχαν φόβο θανάτου επειδή η ιδέα της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας, της αξιοπρέπειας άξιζαν περισσότερο από τη μία ζωή τους! Το ίδιο συνέβη με πολλούς ιδεολόγους, μάρτυρες, αγίους! Τα κίνητρά τους για θυσία ήταν πάνω από σωματικούς πόνους, υλικά αγαθά και θάνατο. Δεν είχαν φόβο μην τα χάσουν! Η νίκη του φόβου είναι ιδεολογική τοποθέτηση, όμως αυτή η νίκη κοστίζει και λίγοι είναι οι διατεθειμένοι να θυσιάσουν την ηρεμία και καλοπέρασή τους στην εποχή του ατομισμού.

Οι Έλληνες είχαν βαριές τιμωρίες γι' αυτούς που εγκατέλειπαν την μάχη από δειλία, επειδή δεν υπερασπίζονταν την ζωή των άλλων και τη δική τους. Στις παρατάξεις μάχης, ήταν έτσι τοποθετημένοι οι Μακεδόνες, Σπαρτιάτες και Αθηναίοι, που κάλυπταν και τους δι- πλανούς τους! Ιδανικό τους η υπεράσπιση των πολλών και των άλλων και της πατρίδας! Και όχι των παρόντων αλλά και υπέρ αυτών που έφυγαν και αυτών που θα έρθουν. Έτσι η ζωή τους είχε υπερβεί τον θάνατο της παρούσης ζωής!

Άνθρωποι και λαοί διαμέσου των αιώνων είχαν διαφορετική στάση έναντι του φόβου ύπαρξής τους.

Οι σημερινές κοινωνίες έγιναν πιο “άχρωμες” ιδεολογικά και “σμίκρυναν” τις επιδιώξεις ζωής, από αγώνες για μεγάλες έννοιες, όπως η Δικαιοσύνη, η Ελευθερία, η Αγάπη, η Ισότητα σε αγώνες πρόσκαιρων – γήινων κατακτήσεων για επιβίωση στα χρόνια ζωής του καθενός με απόκτηση φαγητού για το σώμα, ρούχων, σπιτιού, καλοπέρασης και “εικονικής” απόλαυσης μέσω ΙΝΤΕΡΝΕΤ, Τηλε- όρασης κ.λπ. Οι άλλοι είναι απόντες, η μοναξιά και μελαγχολία και “αυτοκτονία” πάσης φύσεως είναι κοντά και ο ατομικισμός φέρνει φόβους για τα πάντα και κυρίως για το “ποιος είναι” και “πού πάει” ο καθένας μόνος του… Και εκεί, έρχονται «σκιάχτρα ερωτηματικά» για το νόημα των εορτών, τον Χριστό, τη Γέννηση, την εκκλησία, τις γιορτές, την αρχιμηνιά, το χρόνια πολλά με υγεία, τον θάνατο κ.λπ.

Αυτό είναι ένα «στρίμωγμα» για πολλούς, που καθημερινά χάνονται στις δουλειές τους, στα meeting, στα ραντεβού που δεν προλαβαίνουν, στο ότι βιάζονται και δεν έχουν χρόνο να συναντήσουν τον εαυτό τους. Οι μέρες αργίας είναι βασανιστικές για πολλούς, γι' αυτό και παρακαλάνε πότε να περάσουν. Οι πιο πολλοί είναι σαν τους βοσκούς με τα κοπάδια τους τη νύχτα των Χριστουγέννων που, βλέποντας αγγέλους να ανεβοκατεβαίνουν, φοβήθηκαν! Αυτός ο φόβος νικιέται, όταν οι άνθρωποι δέχονται να ακούσουν, το μήνυμα της γέννησης που ο Άγγελος λέει: «μὴ φοβεῖσθε· ἰδοὺ γὰρ εὐαγγελίζομαι ὑμῖν χαρὰν μεγάλην… ἐτέχθη ὑμῖν σήμερον Σωτήρ!» και ο Ηρώδης “ἐταράχθη” αντίθετα με τους Μάγους που “ἐχάρησαν χαρὰν μεγάλην”. Η χαρά και ο φόβος, όπως τη νύχτα των Χριστουγέννων, εναλλάσσονται καθημερινά στις καρδιές των ανθρώπων, αναλόγως στο τι προσδοκούν και τι ιδεολογία έχουν.

Το άρθρο μας απευθύνεται στο μεγαλύτερο μέρος αναγνωστών μας που είναι Χριστιανοί στο θρήσκευμα. Αυτά όμως που καταγράφουμε περί φόβου ίσως να ενδιαφέρουν και αυτούς που δηλώνουν άθεοι ή άλλο θρήσκευμα. Οι αιτίες του φόβου, έχουν ρίζες στα παγκόσμια προβλήματα πέραν εθνών, θρησκειών, πολιτισμών. Ανάλογες είναι και οι απαντήσεις που δίνονται.

Οι μέρες των εορτών, είναι μέρες συμπυκνωμένων προβληματισμών, κάτι που οπωσδήποτε… φοβίζει πολλούς. Οι πρώτοι φιλοσοφικοί προβληματισμοί, του Γερμανού φιλόσοφου Μάρτιν Χάιντεγκερ (Heidegger), ότι, μήπως ο άνθρωπος είναι ένα αγωνιώδες Μηδέν, μια ασημαντότητα που βυθίζεται «στη διαυγή νύχτα του μηδενός» και για να λυτρωθεί αναλώνεται σε “φροντίδες” καθημερινότητας, είναι προβληματισμός πολλών, γι' αυτό και φοβούνται τα “Χριστούγεννα” και τα μηνύματά του. Το άγνωστο φέρνει φόβο.

Μετά από όλα αυτά, ελπιδοφόρα προβάλλει για τους Χριστιανούς, η με πολλές απαντήσεις πρόταση του Υμνωδού της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που είναι και συνταγή να νικηθεί ο φόβος: “Δεῦτε ἴδωμεν πιστοί, ποῦ ἐγεννήθη ὁ Χριστός· ἀκολουθήσωμεν λοιπόν, ἔνθα ὁδεύει ὁ ἀστήρ, μετὰ τῶν Μάγων Ἀνατολῆς τῶν βασιλέων. Ἄγγελοι ὑμνοῦσιν, ἀκαταπαύστως ἐκεῖ. Ποιμένες ἀγραυλοῦσιν, ᾠδὴν ἐπάξιον, Δόξα ἐν ὑψίστοις λέγοντες, τῷ σήμερον ἐν Σπηλαίῳ τεχθέντι, ἐκ τῆς Παρθένου, καὶ Θεοτόκου, ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας”. Τα Χριστούγεννα είναι ιδεολογία που νικά τον φόβο!

Χρόνια πολλά!

Καλό 2017!

 

Ευάγ. Γ. Σπύρου - Εκδότης