ΤΑΞΙΔΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΑΤΤΑΛΕΙΑ στη γη της αρχαίας Πισιδίας

Διαβάστε το άρθρο όπως δημοσιεύθηκε στο Ασφαλιστικό ΝΑΙ, τεύχος 152, Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2014

Πατήστε πάνω στις εικόνες για μεγέθυνση

ΤΑΞΙΔΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΑΤΤΑΛΕΙΑ στη γη της αρχαίας Πισιδίας

ΤΑΞΙΔΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΑΤΤΑΛΕΙΑ στη γη της αρχαίας Πισιδίας

ΤΑΞΙΔΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΑΤΤΑΛΕΙΑ στη γη της αρχαίας Πισιδίας

ΤΑΞΙΔΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΑΤΤΑΛΕΙΑ στη γη της αρχαίας Πισιδίας

ΤΑΞΙΔΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΑΤΤΑΛΕΙΑ στη γη της αρχαίας Πισιδίας

 

Το θέμα σε κείμενο

Σε ένα «προσκύνημα» στους ιστορικούς τόπους της μικρασιατικής γης, στη πόλη της Αττάλειας και τα γύρω μέρη της παραβρέθηκε το Ασφαλιστικό ΝΑΙ, συμμετέχοντας στο ταξίδι που διοργάνωσε η Εταιρεία Μεσογειακού Πολιτισμού.

Στη συνέχεια η φιλόλογος Μαρία Χρόνη, περιγράφει με γλαφυρό λόγο το οδοιπορικό στη γη της αρχαίας Πισιδίας, το οποίο απαθανάτισε με εντυπωσιακές φωτογραφίες ο Κωστής Σπύρου.

«Ξεκινάμε λοιπόν για να γνωρίσουμε την ιστορία της Πισιδίας και να τιμήσουμε τους Αγίους της στην πανηγυρική αρχιερατική Θεία Λειτουργία η οποία τελέστηκε την 2η Κυριακή του Ιουλίου στον ελληνικό ορθόδοξο ναό του Αγίου Αλυπίου, γράφει η κα Χρόνη.

Η μετάβαση μας στην Αττάλεια γίνεται αεροπορικώς μέσω Κωνσταντινουπόλεως. Αφού διασχίσουμε την επιβλητική οροσειρά του Ταύρου αντικρίζουμε από ψηλά τις εύφορες πεδιάδες της Ατταλειώτικης γης. Φθάνοντας στο αεροδρόμιο της Αττάλειας θα επιβιβαστούμε στο πούλμαν για μια πρώτη γνωριμία με την σύγχρονη πόλη. Η Αττάλεια, μια ιστορική πόλη στα παράλια της Μεσογείου στη Νοτιοδυτική Μικρά Ασία, που γνώρισε τον αρχαίο, ρωμαϊκό και βυζαντινό πολιτισμό, πέρασε στα χέρια των Σελτζούκων Τούρκων και αναδείχθηκε σε μια από τις πιο ακμαίες πόλεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Σήμερα ο Δήμος της Αττάλειας αριθμεί περίπου 1.000.000 κατοίκους και γνωρίζει τεράστια ανάπτυξη λόγω της γεωγραφικής θέσης της και του ευνοϊκού κλίματός της. Τα εκατομμύρια των επισκεπτών από όλο τον κόσμο που έρχονται στην περιοχή καθ’ όλη την διάρκεια του χρόνου ανέδειξαν την Αττάλεια στο μεγαλύτερο τουριστικό θέρετρο της χώρας.

Σε λίγο θα κάνουμε την πρώτη μας στάση για να επισκεφθούμε τον Άγιο Αλύπιο, τον ανακαινισμένο ελληνικό ναό που βρίσκεται στην παλιά πόλη. Ο ναός που θεμελιώθηκε το 1843, λειτούργησε μέχρι τον διωγμό των Ελλήνων το 1923, οπότε πέρασε σε χέρια ιδιώτη που τον εγκατέλειψε στη φθορά του χρόνου. Το έτος 2011 ο ναός περιήλθε στην κυριότητα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ανακαινίστηκε και έκτοτε λειτουργεί κανονικά με μόνιμο ιερέα που ζει στην Αττάλεια. Έτσι εξυπηρετούνται οι λειτουργικές και πνευματικές ανάγκες των χιλιάδων ρωσόφωνων, που έχουν εγκατασταθεί τελευταία στην περιοχή και των ορθόδοξων χριστιανών προσκυνητών που επισκέπτονται την Αττάλεια.

Εδώ θα μας υποδεχτεί με ιδιαίτερη χαρά ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πισιδίας, Έξαρχος Σίδης και Ατταλείας, κ.κ. Σωτήριος Τράμπας. Θα μας ευλογήσει, θα μας ξεναγήσει και όλοι μαζί θα κάνουμε μια εναρκτήρια δέηση. Θα προσκυνήσουμε την εικόνα και το λείψανο του Αγίου Αλυπίου, την εικόνα των Αγίων της Πισιδίας και την εικόνα της Παναγίας του Κύκκου, στη θέση της ιστορικής εικόνας της Παναγίας Ατταλειώτισσας-Τζικοπαναγιάς, που οι πρόσφυγες μετέφεραν στην Αθήνα και εγκατέστησαν στο ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου στον Ταύρο.

Η πινακίδα που τοποθετήθηκε από το Τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού γράφει Άγιος Αλύπιος - Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία και περιγράφει τον τύπο και τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του.

Είναι ίσως ο μοναδικός ναός της Μικράς Ασίας μαζί με τον ναό της Αγίας Φωτεινής στη Σμύρνη, που από τον Σεπτέμβριο του 2013 απέκτησε μόνιμο ιερέα και λειτουργούν ως ενορία.

Εδώ κάθε Κυριακή και εορτή τελούνται Θείες Λειτουργίες και ιερές ακολουθίες μετά την ανακαίνισή του, που ολοκληρώθηκε το 2011. Τον επόμενο χρόνο και συγκεκριμένα τον Ιούλιο του 2012 ο Οικουμενικός Πατριάρχης τέλεσε αρχιερατική Θεία Λειτουργία για πρώτη φορά μετά το 1922 αλλά και τον Δεκέμβριο του 2013.

Πριν εγκατασταθούμε στο ξενοδοχείο μας συνεχίσαμε την περιήγηση στην όμορφη, καλοκαιρινή Αττάλεια. Επισκεφτήκαμε τους εντυπωσιακούς καταρράκτες του ποταμού Duden, που επιβλητικά χύνονται στη Μεσόγειο πάνω από τις βραχώδεις ακτές της πόλης.

Την επόμενη μέρα το ταξίδι μας περιελάμβανε επίσκεψη σε περιοχές της ενδοχώρας του νομού Ατταλείας, της γνωστής μας Πισιδίας.

Κατευθυνθήκαμε βόρεια διασχίζοντας τα οροπέδια της οροσειράς του Ταύρου για να φθάσουμε στον αρχαιολογικό χώρο της Σαγαλασσού σε υψόμετρο 1450 μέτρων. Τα εντυπωσιακά ερείπια της αρχαίας ελληνικής αυτής πόλης συνδέονται κυρίως με την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο.

Στα ιστορικά αρχεία όμως η πόλη αναφέρεται και κατά τους χριστιανικούς χρόνους, ενώ σιγά-σιγά εγκαταλείφθηκε μετά από σεισμούς που υπέστη. Η Σαγαλασσός χάθηκε από τα ιστορικά αρχεία το 12ο μΧ αιώνα. Το 1990 άρχισαν μεγάλης κλίμακας ανασκαφές, που έφεραν στο φώς ένα μεγάλο αριθμό κτιρίων, μνημείων και άλλων αρχαιολογικών ευρημάτων. Το εντυπωσιακότερο κτίσμα είναι το νυμφαίο με την κρήνη από την οποία μέχρι σήμερα τρέχει νερό. Κοντά στο νυμφαίο βρίσκονται τα ερείπια του βουλευτηρίου, αλλά και πρωτοχριστιανικής βασιλικής. Μεγάλης σπουδαιότητας είναι και τα ερείπια της άνω αγοράς, ενώ σε ακόμη ψηλότερη τοποθεσία βρίσκεται μια κινστέρνα, μια βιβλιοθήκη με ψηφιδωτά δάπεδα και ένα αρκετά μεγάλο θέατρο που δεν έχει ακόμη αναδειχθεί με τις ανασκαφές.

Το ταξίδι συνεχίζεται με επίσκεψη στο σημερινό Burdur, Πολυδώριο κατά την αρχαιότητα και Βουρδούριο για τους Έλληνες που ζούσαν στη πόλη αυτή μέχρι το 1923. Εδώ μας επιφύλαξε θερμή υποδοχή ο Δήμαρχος της πόλης και πλήθος δημοσιογράφων που ήθελαν να μας συναντήσουν, καθώς δεν είναι και τόσο συχνή η επίσκεψη Ελλήνων στη πόλη.

Βασικός προορισμός της επίσκεψής μας όμως στο Βουρδούριο ήταν ο ανακαινισμένος ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, σε ρυθμό τρίκλιτης Βασιλικής και ο μεγαλύτερος σε μέγεθος ναός της Πισιδίας. Η ελληνική κοινότητα του Βουρδουρίου αριθμούσε περί τους 4.000 κατοίκους. Εδώ υπήρχαν και άλλοι ελληνικοί χριστιανικοί ναοί που καταστράφηκαν. Με ενέργειες των Δημοτικών Αρχών της πόλεως, από το 2011 άρχισε η γενική ανακαίνιση του ναού της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, του μοναδικού σωζόμενου ελληνικού ναού στην πόλη. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το καλοκαίρι του 2014 και ο ναός ανοίγει τις πύλες του στους επισκέπτες, ως μουσείο φυσικής ιστορίας. Η επιλογή βέβαια αυτή δεν ικανοποιεί τον έλληνα επισκέπτη, καθώς τα εκθέματα αλλοιώνουν την ιερότητα του χώρου.

Στον περίβολο του ναού είχαμε την ευκαιρία να συναντήσουμε Τούρκους που με την ανταλλαγή των πληθυσμών ήρθαν από τη Θεσσαλονίκη. Οι σκηνές ήταν συγκινητικές καθώς συνομιλήσαμε μαζί τους στα ελληνικά. Ο εγγονός ενός Τούρκου ήρθε με χαρά να μας συναντήσει, για να μας πει ότι ο παππούς του θυμάται ακόμη τον έλληνα γείτονά του. Ήταν ράφτης και όταν αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το Βουρδούριο χάρισε τα εργαλεία του στον Τούρκο γείτονα του, που τα φυλάγει μέχρι σήμερα ως κειμήλια.

Επόμενος σταθμός η Σπάρτη Πισιδίας. Εδώ μέχρι το 1922 υπήρχε μεγάλη και σημαντική ελληνική κοινότητα αποτελούμενη από 8.000 ορθόδοξους ρωμιούς. Κατοικούσαν σε πέντε συνοικίες και εδώ υπήρχαν πέντε μεγαλοπρεπείς ναοί και ελληνικά σχολεία. Μετά το 1922 οι πρόσφυγες ρωμιοί εγκαταστάθηκαν κυρίως στη Νέα Ιωνία της Αττικής. Από τους πέντε ναούς σήμερα σώζονται εγκαταλελειμμ ένοι στη φθορά του χρόνου και κλειδωμένοι ο Ναός των Εισοδίων και ο Ναός του Γενεθλίου της Θεοτόκου, που ήταν και ο Μητροπολιτικός Ναός της Σπάρτης μέχρι το 1922. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης π. Σωτήριος, χρόνια αγωνιστής ιεραπόστολος στην Κορέα και τώρα αγωνιστής για την αναβίωση της Ορθοδοξίας στη γειτονική Τουρκία, ανοίγει την πόρτα του Ιερού Ναού των Εισοδίων της Θεοτόκου. Με συγκίνηση οι παρευρισκόμενοι εύχονται να δώσει ο Θεός να ανοίξουν και άλλες ερειπωμένες εκκλησιές στις αλησμόνητες πατρίδες.

Ύστερα, μια σύντομη επίσκεψη και στον κλειδωμένο ναό του Γενεσίου της Θεοτόκου όπου τελευταίος εφημέριος ήταν ο αείμνηστος παπα-Ιωακείμ Πεσματζόγλου. Μαζί με τον αείμνηστο επίσκοπο Πατάρων Μελέτιο οδήγησαν κατά τον διωγμό ολόκληρο το ποίμνιο της Σπάρτης, μετά από πολλές ταλαιπωρίες, σώο στη νέα του πατρίδα και στάθηκαν κοντά του μέχρι το τέλος της ζωής τους. Οι τάφοι τους βρίσκονται στο προαύλιο του μητροπολιτικού ναού των Αγίων Αναργύρων στην Νέα Ιωνία.

Καθώς παίρνουμε τον δρόμο της επιστροφής για την Αττάλεια θα περάσουμε από την περιοχή των λιμνών σε μια γραφική τοποθεσία μέσα στα οροπέδια του Ταύρου.

Την επόμενη μέρα η περιήγησή μας περιελάμβανε πολλά ενδιαφέροντα μέρη στα παράλια της Μεσογείου.

Πρώτος σταθμός ο αρχαιολογικός χώρος της Πέργης. Η Πέργη πρωτεύουσα της Παμφυλίας βρισκόταν στις όχθες του Κέστρου ποταμού. Η ιστορία της αρχίζει από τον 12 π.Χ. αιώνα και γνωρίζει μεγάλη ακμή κατά την ελληνιστική, ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο. Από τα ερείπια της πόλης ξεχωρίζουν τα τείχη της ακρόπολης, μια πύλη θριάμβου, η είσοδος της πόλης και ο κεντρικός δρόμος με διπλή σειρά κιόνων, το μεγαλοπρεπές θέατρο, το στάδιο, οι ελληνιστικοί δίδυμοι πύργοι και πολλοί ναοί.

Εδώ υπάρχουν και τα ερείπια χριστιανικού ναού προς τιμήν του Αποστόλου Παύλου που κήρυξε το Ευαγγέλιο του Χριστού στην πόλη μαζί με τον Απόστολο Βαρνάβα.

Η περιήγησή μας συνεχίζεται και φτάνουμε στο Belek, που όπως πληροφορούμαστε, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα τουριστικά θέρετρα του νομού Αττάλειας. Το πλήθος των τουριστών που επισκέπτονται την περιοχή, αλλά και ο σεβασμός του καθεστώτος της Τουρκίας στις μονοθεϊστικές θρησκείες αποτέλεσε το κίνητρο για τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ερντογάν την ανοικοδόμηση στο Belek ενός πολυθρησκευτικού κέντρου. Ενός χριστιανικού ναού, μιας εβραϊκής συναγωγής και ενός μουσουλμανικού τζαμιού.

Εδώ τελούνταν αρχικά οι Θείες Λειτουργίες μέχρι να αποκτηθεί, ανακαινιστεί και λειτουργήσει ο ναός του Αγίου Αλυπίου στην Αττάλεια.

Επόμενος σταθμός η Σίδη, μια σημαντική πόλη κατά την αρχαιότητα με ιστορία παρόμοια με αυτή της Πέργης. Από τα σημαντικότερα μνημεία της είναι το θέατρο, το Νυμφαίο, οι πύλες, οι δύο κεντρικοί δρόμοι με τις μαρμάρινες κολόνες, η αγορά, ο ναός της Αθηνάς και παραπλεύρως ο ναός του Απόλλωνα. Ο Απόστολος Παύλος κήρυξε το Ευαγγέλιο και στην Σίδη. Τον 6ο αιώνα, επί Ιουστινιανού κτίστηκε ναός σε ρυθμό τρίκλιτης βασιλικής, ο οποίος αναστηλώνεται από το Υπουργείο Πολιτισμού της Τουρκίας. 

Υπάρχουν επίσης βαπτιστήριο, τάφοι μαρτύρων, παρεκκλήσιο και επισκοπικό μέγαρο. Σήμερα γίνονται ανασκαφές και αναστηλώσεις από το Τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού.

Στις αρχές του έτους 1900 και ιδιαίτερα μετά την ανταλλαγή που εφαρμόστηκε με την συνθήκη της Λωζάννης, η περιοχή παραχωρήθηκε για την εγκατάσταση των μουσουλμάνων προσφύγων από την Κρήτη. Πολλοί από αυτούς μιλάνε μέχρι σήμερα ελληνικά και νοσταλγούν την Κρήτη. Μια τέτοια εμπειρία είχαμε και εμείς και νοιώσαμε βαθιά συγκίνηση, όταν επισκεφθήκαμε μια οικογένεια τουρκοκρητικών, που μας υποδέχθηκαν με ιδιαίτερη χαρά και συνομιλήσαμε μαζί τους.

Συνεχίζουμε το ταξίδι μας για να επισκεφθούμε την πόλη του Μαναβγάτ που πήρε το όνομά της από το ομώνυμο ποτάμι που τη διασχίζει. Φθάνουμε στους εντυπωσιακούς, γραφικούς καταρράκτες του, σε ένα χώρο που έχει διαμορφωθεί κατάλληλα και προσφέρεται για αναψυχή.

Βρισκόμαστε στη μέση της διαδρομής για τον τελικό προορισμό μας την Αλάνυα. Μετά από την επίσκεψη μας στους τόπους της πρώτης περιοδείας του Αποστόλου Παύλου και την γνωριμία μας με τα χριστιανικά μνημεία της περιοχής, ο Σεβασμιότατος μας μιλά για τους χιλιάδες αγίους της Πισιδίας. Μας ενημερώνει ότι στις 16 Ιουλίου εορτάζουν οι 15.000 και πλέον μάρτυρες της Πισιδίας. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει θεσπίσει την δεύτερη Κυριακή του Ιουλίου μαζί με τους Πατέρες της εν Χαλκηδόνι Δ’ Οικουμενικής Συνόδου να εορτάζεται και η σύναξη των αγίων της Πισιδίας. Με την ευκαιρία αυτή πραγματοποιείται και το ταξίδι αυτό, όπως κάθε χρόνο, για να συμμ ετέχουμε στην αρχιερατική και πανηγυρική Θεία Λειτουργία στον Άγιο Αλύπιο στη Αττάλεια.

Όμως, όπως μαθαίνουμε, καθώς πηγαίνουμε προς τη Αλάνυα, συμβαίνει κάτι μοναδικό στην ελληνική ιστορία μετά το 1922. Η Δημοτική αρχή της Αλάνυας παραχωρεί οικόπεδο για να κτιστεί ναός που θα καλύπτει τις λατρευτικές ανάγκες του μεγάλου αριθμού των ρωσόφωνων που κατοικούν στην περιοχή. Επιθυμία του Σεβασμιώτατου είναι ο ναός να τιμάται επ’ ονόματι της Παναγίας της Πισιδιώτισσας. Εκεί θα αποθησαυριστεί αντίγραφο της εικόνας της, που φιλοτεχνήθηκε σε ρωσικό εργαστήριο στην Μόσχα. Η ιστορία της θαυματουργού εικόνας καταγράφεται λεπτομερώς στην ιστορική μελέτη που εξέδωσε πρόσφατα η Εταιρεία Μεσογειακού Πολιτισμού.

Συγκλονισμένοι όλοι από το γεγονός αυτό, παρακαλούμε την Παναγία να ευοδωθούν οι προσπάθειες και να εξασφαλιστούν οι πόροι για την ανέγερση του ναού. Έτσι όλοι μαζί ψάλλουμε την παράκληση της Παναγίας της Πισιδιώτισσας.

Φθάνουμε στην τουριστική πόλη της Αλάνυας με τις απέραντες αμμουδερές παραλίες που συγκεντρώνουν πλήθος τουριστών για κολύμπι και αναψυχή. Αλλά το πιο εντυπωσιακό αξιοθέατο της πόλης είναι το κάστρο που δεσπόζει στη βραχώδη χερσόνησο. Εδώ βρίσκονται τα βυζαντινά τείχη και ο ναός της Αγίας Σοφίας. Από το κάστρο της Αλάνυας η θέα στο απέραντο γαλάζιο της Μεσογείου είναι μαγευτική. Στη μεριά του κάστρου που βλέπει στο λιμάνι βρισκόταν και η συνοικία των ρωμιών μέχρι το 1922. Εκεί θα συναντήσει κανείς τις ερειπωμένες ελληνικές εκκλησιές των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης και Ταξιαρχών, αλλά το σήμα κατατεθέν της πόλης είναι ο Πύργος των Σελτζούκων πάνω στα βυζαντινά θαλάσσια τείχη.

Μετά από μια γεμάτη μέρα επιστρέφουμε στην Αττάλεια και ετοιμαζόμαστε για την αρχιερατική Θεία Λειτουργία. Κυριακή 13 Ιουλίου 2014. Οι γηγενείς ορθόδοξοι και οι Έλληνες επισκέπτες προσέρχονται στη Θεία Λειτουργία για να τιμήσουν τους μάρτυρες της Πισιδίας. Αποτελεί συγκλονιστική πραγματικότητα το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια τελείται Θεία Λειτουργία στους ναούς των Ελλήνων στην Τουρκία, 90 χρόνια μετά την τραγική συνθήκη της Λωζάννης, που ξερίζωσε τους ορθοδόξους από τις πατρογονικές εστίες τους. Το «Πιστεύω» και το «Πάτερ ημών» διαβάζονται στη Θεία Λειτουργία στον Ναό του Αγίου Αλυπίου την Κυριακή της μνήμης των 15.000 αγίων της Πισιδίας σε τέσσερις γλώσσες: Ελληνικά, Ρωσικά, Γεωργιανά και Τουρκικά. Η Θεία Λειτουργία τελείωσε. Έχουμε χρόνο για να περιηγηθούμε στην παλιά πόλη της Αττάλειας. Θα δούμε τον ναό της Αγίας Ειρήνης, κτίσμα της εποχής του Ιουστινιανού που αναμένει την αναστήλωσή του. Δίπλα του ο κομμ ένος μιναρές χτισμένος από τους Σελτζούκους Τούρκους. Κάηκε σε μεγάλη πυρκαγιά στα τέλη του 19 ου αιώνα.

Στην παλιά πόλη, που ήταν μέχρι το 1922 η συνοικία των ρωμιών και στα γραφικά στενά πλακόστρωτα δρομάκια θα συναντήσουμε πολλά αρχοντικά σπίτια, που σήμερα έχουν ανακαινιστεί και λειτουργούν ως καταστήματα και παραδοσιακοί ξενώνες. Η χαρακτηριστική αρχιτεκτονική τους με τα ξύλινα στοιχεία, τις γλυπτές διακοσμήσεις κάτω από τα μπαλκόνια και τα μαρμάρινα στοιχεία γύρω από τις πόρτες συνθέτουν μακεδονικού τύπου οικήματα. Σε μερικές πόρτες υπάρχουν ακόμη χαραγμένα τα αρχικά γράμμ ατα των κτητόρων Ελλήνων και οι ημερομηνίες κτίσης των σπιτιών.

Κατά την περιήγησή μας στην παλιά πόλη θα δούμε και τον ναό του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου. Παλαιός βυζαντινός ναός μεγάλων διαστάσεων με έξι τρούλους που σήμερα λειτουργεί ως τζαμί. Το παλιό ρολόι, μεταξύ της παλιάς και της σύγχρονης πόλης της Αττάλειας, σήμα κατατεθέν και σημείο συνάντησης.

Ένα από τα πιο γραφικά μέρη της Αττάλειας είναι το παλιό λιμάνι που περιβάλλεται από τα τείχη που έχτισε ο Αλέξιος Α΄ Κομνηνός, όταν ανακατέλαβε την περιοχή από τους Σελτζούκους Τούρκους. Εκεί σήμερα αγκυροβολούν τα ψαροκάικα και τα πλοιάρια αναψυχής, που συνεχώς πηγαινοέρχονται με τουρίστες. Από το λιμάνι αυτό απέπλευ- σε για να συνεχίσει τον ευαγγελισμό των εθνών ο Απόστολος Παύλος.

 

Επίλογος

Εδώ ολοκληρώνεται το οδοιπορικό μας στην πόλη της Αττάλειας και τα μέρη της Πισιδίας. Εδώ άκμασε ένας πολιτισμός που για τους Έλληνες δεν έσβησε ποτέ, γιατί στέκει εκεί ζωντανός μέσα στα ερείπια του, στην ιστορία και στις μνήμες του. Εδώ γεννήθηκε ο Χριστιανισμός, που αν και πολεμήθηκε ανά τους αιώνες δεν ξεριζώθηκε ποτέ. Γιατί τούτα τα χώματα ποτίστηκαν από τα αίματα των χιλιάδων μαρτύρων της πίστεως μας και σήμερα η σπίθα της ορθοδοξίας ξαναγεννιέται.

 

Γράφει η ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΜΑΡΙΑ ΧΡΟΝΗ
Επιμέλεια: Κωστής Σπύρου