Χριστούγεννα, ο ηγεμών της Συρίας Κυρήνιος και λόγοι περί Αυτογνωσίας και Θεογνωσίας!

Διαβάστε το άρθρο όπως δημοσιεύθηκε στο Ασφαλιστικό ΝΑΙ, τεύχος 157, Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2015

Χριστούγεννα, ο ηγεμών της Συρίας Κυρήνιος και λόγοι περί Αυτογνωσίας και Θεογνωσίας!

Χριστούγεννα, ο ηγεμών της Συρίας Κυρήνιος και λόγοι περί Αυτογνωσίας και Θεογνωσίας!

Χριστούγεννα, ο ηγεμών της Συρίας Κυρήνιος και λόγοι περί Αυτογνωσίας και Θεογνωσίας!

Χριστούγεννα, ο ηγεμών της Συρίας Κυρήνιος και λόγοι περί Αυτογνωσίας και Θεογνωσίας!

 

Το θέμα σε κείμενο

 

Γράφει ο Ευάγγελος Γ. Σπύρου, εκδότης του «Ασφαλιστικού ΝΑΙ»

Μέρες Χριστουγέννων 2015 και διαβάζοντας στα Ευαγγέλια περί ιστορικής γεννήσεως Ιησού, παρατηρώ ότι υπάρχει ένα όνομα ελάχιστα γνωστό, ο ηγεμών της Συρίας Κυρήνιος, που επί εποχής του έγινε απογραφή ανθρώπων στην επικράτειά του, μετά από διαταγή του Καίσαρος Αυγούστου. Τότε, σαφώς ήταν το κυρίαρχο όνομα στην περιφέρεια Συρίας.

Στο Ευαγγέλιο του Λουκά, που κατήγετο από την Αντιόχεια της Συρίας και ήτο ιατρός, φίλος του Παύλου και συνοδός στις περιοδείες του από Καισάρεια στη Ρώμη και Γαλλία και όλες τις ελληνικές πόλεις και έγραψε προς του 70 μ.Χ., γίνονται ιστορικές αναφορές λεπτομερείς για τη γέννηση Ιησού και για ιστορικά πρόσωπα, όπως αυτό του Κυρήνιου, που δύο φορές έκανε απογραφή, για να γραφούν στους δημόσιους φορολογικούς καταλόγους όλοι όσοι ήταν υπό ρωμαϊκό ζυγό.

Μαζί με άλλους να απογραφεί πήγε και ο Ιωσήφ από τη Γαλιλαία, από τη Ναζαρέτ που έμενε στη Βηθλεέμ από όπου κατήγετο, με τη μνηστή του Μαρία που ήταν αρραβωνιασμένος και ήτο έγκυος και ως έγκυος εδηλώθη. Εκεί στη Βηθλεέμ τον εγέννησε και τον έβαλε σε φάτνη, επειδή, λόγω κοσμοσυρροής, δεν υπήρχε ξενοδοχείο να μείνουν. Απ έξω ήταν ποιμένες και άγγελοι ανεβοκατέβαιναν στον ουρανό, ψάλλοντας «δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία»!

Για τον Υιό του Θεού που εγεννήθη, ο Ευαγγελιστής Ιωάννης γράφει ότι:

«Εν Αρχή ην ο Λόγος και ο Λόγος ην προς τον Θεόν, και Θεός ην ο Λόγος.Oύτος ην εν αρχή προς τον Θεόν.
Πάντα δι’ αυτού εγένετο και χωρίς αυτού εγένετο ουδέν εν ό γέγονεν. Εν αυτώ ζωή ην και η ζωή ην το φως των ανθρώπων…».

Και ο Ευαγγελιστής Ματθαίος γράφει περί γενεαλογίας Ιησού και για την υπερφυσική γέννησή του, που προκάλεσε στη διάρκεια της εγκυμοσύνης στον άνδρα της Μαρίας Θεοτόκου, τον Ιωσήφ, πολλά ερωτηματικά. «Απορώ και εξίσταμαι και τον νουν καταπλήττομαι», θα σημειώσει ο υμνογράφος και αλλού: «…τους προφήτας ερευνήσας και χρηματισθείς υπό αγγέλου πέπεισμαι ότι Θεόν γέννησεν η Μαρία ανερμηνεύτως, ου εις προσκυνήση, Μάγοι εξ ανατολών ήξουσι δώρα τιμίοις λατρεύοντες…».

Μπροστά στο μέγα και παράδοξον θαύμα της Γεννήσεως, όλοι οι άνθρωποι επιθυμούν να ανατείλει μέσα τους το Φως το της γνώσεως και να «δουν» πού εγεννήθη ο Χριστός, ακολουθούντες τους Μάγους, αγγέλους και ποιμένες.

Για το θέμα αυτό, ο καθηγητής Φιλοσοφικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γρηγόρης Κωσταράς έγραψε, σε άρθρο του με τίτλο «Αυτογνωσία και Θεογνωσία» (πηγή: Δρόμοι Πολιτικής Παιδείας, Αθήνα 1997, Δοκίμια):
Αυτογνωσία και Θεογνωσία

Με την έλευση του Χριστού, δεν αναζητείται πλέον ο Θεός μέσα ή έξω από τη Φύση, αλλά ομιλεί ο ίδιος μέσω των γεγονότων της Ιστορίας. Εισέρχεται τώρα το Απόλυτο μέσα στο Σχετικό, το αιώνιο και μακάριο Είναι μέσα στο ανειρήνευτο Γίγνεσθαι. Η είσοδος αυτή είναι η ενανθρώπηση του Κυρίου. Η Αποκάλυψη ήταν αναγκαία, αφού η πενία του ανθρώπινου λόγου δεν επέτρεπε να συλληφθεί νοητικά ο Θεός – Λόγος. Και έτσι «ο Λόγος εγένετο σαρξ»: ο άναρχος φανερώνεται μέσα στο χρόνο, ενδεδυμένος την ευτελή και αδύνατη μορφή της ανθρωπίνης φύσεως.

Το θείο Βρέφος γεννήθηκε μέσα σ’ ένα σπήλαιο ψυχρό, άσημο, φτωχό. Στη γυμνή απλότητα του ερχομού Του βρίσκεται το μεγαλείο της διδασκαλίας Του. Πλούτη εγκόσμια είναι για τον Σαρκωθέντα τραγωδία! Αυτός είναι και θα μείνει κρίνο του αγρού που «ου κοπιά ουδέ νήθει». Έτσι γίνεται ουρανός το Σπήλαιο και θρόνος η Φάτνη. Στο αχυρένιο παχνί σπαργανωμένος ο αιώνιος Λόγος χτίζει με την Ταπεινοσύνη και την Αγάπη τα τείχη της θεϊκής πολιτείας επάνω στη γη, εγκαθιστά την ουράνια Βασιλεία μέσα στην ανθρώπινη ψυχή, φέρνει στη γήινη φθορά το αναλλοίωτο, γαληνεύει τη νοσταλγία για Λύτρωση και τον πόνο των ανθρώπων για Σωτηρία.

Το Σπήλαιο καταυγάζεται από ένα ιλαρό φως. Είναι το φως της Θεογνωσίας. Το πρόσωπο της Γης τυλίγεται από αυτό το φως, το δογματικά αναιτιολόγητο, λογικά αθεμελίωτο, ιστορικά ανερμήνευτο. Είναι φως της καρδιάς που, «αν το μεταφέρει κανείς στο νου, σβήνει»˙ εκπορεύεται όχι από τη Γνώση, αλλά από την Πίστη, συλλειτουργό και αυτόπτη μάρτυρα της Ζωής και της Αλήθειας. Η Πίστη, βέβαια, είναι βλασφημία
για το νου και σταύρωση για τη λογική, αλλά σωτηρία για τον Άνθρωπο και ανάσταση για την Ύπαρξη.

Προ Χριστού, η ανθρώπινη ύπαρξη γνώριζε ότι «θεός ανθρώπω ου μίγνυται». Το Σπήλαιο, όμως, έδειξε τον Πλάτωνα πλανώμενο!

Εκεί η θεοποίηση του Ανθρώπου˙ εδώ η ενανθρώπηση του Θεού. Εκεί ο αγώνας της Γνώσεως˙ εδώ ο θρίαμβος της Πίστεως. Εκεί η καταπονούσα «Απόκρυψη»˙ εδώ «η ου φέρουσα έρευναν» ανεννόητη «Αποκάλυψη».

Το είναι, τώρα, η Πίστη στη σάρκωση του θείου Λόγου, στην ενανθρώπηση του Θεού, στη Γέννηση του Χριστού; Είναι η φωνή, η κραυγή της Αιωνιότητας μέσα στη χοϊκή μας ύπαρξη!

Η πίστη είναι συλλειτουργός της αώνιας Αλήθειας. Η λογική είναι ανίκανη να συλλάβει την Ενανθρώπηση. Ο λόγος μπορεί μόνο να συνειδητοποιήσει τα όριά του: Δηλαδή να φθάσει σε αυτογνωσία. Σε θεογνωσία οδηγεί μόνον η Πίστη.

Η θεογνωσία είναι η επίγνωση της μηδαμινότητας του ανθρώπου και η συνείδηση της πληρότητας του Όντος. 

Πρόκειται για μία υψηλή και λυτρωτική συνάντηση, θεία απάντηση στην ανθρώπινη ζήτηση, που συντελείται μέσα στην ψυχή, οικητήριο του Θεού.

Οικοδομείται, τώρα, μια ζωντανή φλεγόμενη, περίπνοη και συγχρόνως άρρητη σχέση, η οποία εγείρει τον άνθρωπο από τη λησμονιά του εαυτού του και τον ανακαινίζει: τον μεταστρέφει και τον στρέφει προς το ασύλληπτο βάθος του Όντος, για να το βιώσει –όχι να το γνωρίσει. Η ανθρώπινη ύπαρξη αναπαύεται μέσα στους κόλπους Του και βυζαίνει από τις μυστικές Του ρίζες. Ο μετασχηματισμός της συνειδήσεως τελεσιουργείται, όταν στην ανθρώπινη ψυχή η παρουσία του Απροσίτου είναι διαρκώς ζώσα.

Ποιο είναι, τώρα, το μαρτύριο των καιρών μας; Η λογικότητα. Η οποία αγωνίζεται και εκδιώκει από τη ζωή μας το Απρόσιτο. Γι’ αυτό Απρόσιτο εγεννήθη: «Χριστός γεννάται, δοξάσατε»!

Αποκάλυψη είναι τα Θεοφάνεια, η φανέρωση του Θεού, η οποία αναιρεί το χρόνο. Γιατί κομίζει τη μακαριότητα, την αιώνια ευδαιμονία μέσα στην ταραγμένη ψυχή του ανθρώπου.

Η Σάρκωση του θείου Λόγου ακυρώνει επίσης τον ανθρώπινο λόγο. Γιατί η παρουσία του αχώρητου μέσα στο χώρο, του ανιστόρητου μέσα στην ιστορία, δεν επιδέχεται καμμία έλλογη θεμελίωση ή πρακτική επαλήθευση. Ωστόσο, η γνώση, βέβηλη, απλώνει τα λογικά της χέρια για να συλλάβει τούτο το μέγα γεγονός και έτσι, αντί να το γεύεται ως «επιούσιον άρτον», το απωθεί, μετατρέποντάς το σε
αντικείμενο˙ το νεκρώνει δηλαδή και απονευρώνει την ύπαρξή μας. Δεν δροσίζεται στην πηγή της Γνώσεως, αλλά αγωνίζεται για τη γνώση της Πηγής! Ω της βέβηλης γνωστικής βλασφημίας!

Είναι η «ύβρις» των αρχαίων, που αιώνες βαυκαλίζει τον άνθρωπο με την ιδέα ότι ίσως θα μπορούσε κάποτε να γίνει θεός˙δεν φαντάστηκε, όμως, ποτέ ότι ο Θεός θα γινόταν άνθρωπος. Η ενανθρώπηση είναι το ύψιστο μεταφυσικό και θρησκευτικό παράλογο. Είναι το θαύμα, το υπέρλογο, το απόλυτο παρά-δοξο: η αιώνια αλήθεια εισήλθε μέσα στο χρόνο! Η γνώση, καθώς δεν το εξουσιάζει, το χλευάζει αυτό το ανεννόητο μυστήριο του Όντος.

Το Ον ή ο Ων ως Πνεύμα, ζει σε απόλυτη ενότητα μέσα στην περιοχή του αχρόνου και εκεί εκδιπλώνει τη ζωή του ως αιώνιο παρόν: «νοεί», λέει ο Πλωτίνος, «ου ζητών, αλλά έχων» τα πάντα ως πάντοτε εστώτα και πάντοτε αμετάβλητα: «και έστι μόνον, και το «έστιν» αεί και ουδαμού το μέλλον – έστι γαρ και τότε –ουδέ το παρεληλυθός– ου γαρ τι εκεί παρελήλυθε…».

Αυτό το «εστί», που ούτε «ήταν» ούτε «θα είναι», αλλά «Είναι» ως εφησυχασμός και απόλυτη μακαριότητα, είναι η αιωνιότητα.

Το «εστί» ως παρόν δεν έχει καμία χρονική χροιά, διότι ο χρόνος ως «πρότερον» και «ύστερον» δεν υπάρχει στον αιώνιον αυτό εφησυχασμό, όπου η αληθινή ζωή: πλήρης, παντελής, αναλλοίωτη, πεπληρωμένη, ατρεμής, αδιάστατη, δίχως τέλος, αφού τίποτε εδώ ούτε δημιουργείται ούτε καταστρέφεται˙ ό,τι είναι είναι πάντοτε υπέρ πάντα χρόνον.

Η χρόνωση, τώρα, ή η χρονικοποίηση του Αιωνίου, μπορεί να νοηθεί ως πλησμονή μακαριότητας, ως υπερεκχείλιση πληρότητας, ως εράσμια στροφή προς το Έτερον, ως «ζωοποιούν όμμα» προς το αισθητόν και μάλιστα προς τον άνθρωπο που διέτριβε μέσα στην αναλήθεια και στη λήθη του θείου, ως μνήμη και πόνος προς το ανθρώπειον γένος. Η ιστορικοποίηση ή η χρονικοποίηση του Αιωνίου απέβλεψε στην αιωνιοποίηση του Χρονικού. ¨Ετσι ο Λόγος «εσκήνωσεν εν ημίν», για να μας λυτρώσει από το χρόνο και τη φθορά του. Η λύτρωση είναι μία καταπονούσα, εσωτερική αποστολή και διά τούτο μία απόλυτα προσωπική υπόθεση. Είναι πάντως μία αιώνια δυνατότητα.

Η σάρκωση του Λόγου είναι ένα ιστορικό γεγονός μεμαρτυρημένο. Ανήκει στις ιστορικές ή συμπτωματικές αλήθειες. Οι οποίες είναι σχετικές και όχι αναγκαίες˙ υπόκεινται στο νόμο της αιτίας και του αποτελέσματος: Αν ο Ηρώδης συνελάμβανε το παιδίον…

Αλλά η ενανθρώπηση θέλει συγχρόνως να είναι και μία μεταφυσική, αιώνια αλήθεια. Με τη λογική του κόσμου, τούτο είναι αμαρτωλό λάθος. Διότι η εναντιότητα ανάμεσα στα δύο αυτά είδη αληθειών είναι απόλυτη και απόλυτα αγεφύρωτη.

Κάθε προσπάθεια λογικής συμφιλιώσεως είναι «μετάβασις εις άλλο γένος»: η Γέννηση του Χριστού, είτε ανήκει στις ιστορικές αλήθειες, οπότε η αξία της είναι σχετική, είτε ανήκει στις μεταφυσικές, οπότε δεν είναι ιστορικό γεγονός. Η αβυσσαλέα τάφρος που χωρίζει τις δύο κατηγορίες είναι άζευκτη λογικά και καθιστά άφευκτο ένα άλμα, υπαγορευμένο από την αδυναμία της γνώσεως και πραγματοποιούμενο από την παντοδυναμία της πίστεως. Ό,τι μπορεί ο λόγος, είναι να συνειδητοποιήσει τα όριά του και να φθάσει σε αυτογνωσία. Σε θεογνωσία οδηγεί μόνον η Πίστη. [«Εβδόμη», 21 Δεκεμβρίου 1986 «Απογευματινή της Κυριακής» (Κάθε Μέρα», 25 Δεκεμβρίου 1988]

Σήμερα, Χριστούγεννα 2015, η Συρία είναι πρώτο θέμα στην παγκόσμια ματιά και όλα όσα εκεί ξεκινάνε ή καταλήγουν και υπενθυμίζουν οι στρατιές προσφύγων της Συρίας και των γύρω περιοχών της Ασίας. Τα ονόματα του Πούτιν και του Ολάντ, του Άσαντ και του Ομπάμα κυριαρχούν.

Οι άνθρωποι, όπως και τότε που ο Σύριος ηγεμών Κυρήνιος έκανε απογραφή, ιεραρχούν τα σημαντικά με το δικό τους τρόπο και πιθανόν να μη «βλέπουν» πού «εστί ο τεχθείς βασιλεύς». Και ποιος είναι ο πραγματικός. Το ίδιο συμβαίνει και με τον Άγιο Βασίλη που γεννήθηκε στην Καισάρεια ήταν αληθινός δεν ήταν παχουλός κόκκινος και δεν γεννήθηκε στο Ροβανιέμι της Φινλανδία. Κρίμα τόση προπαγάνδα και παραποίηση σε βάρος παιδιών και μεγάλων.

Κάποιες φορές, τα γεγονότα εξελίσσονται αλλού. Ας προβληματισθούμε, υπό το πρίσμα της αιωνιότητος και στο πόσοι γνωρίζουν σήμερα τον ηγεμόνα Κυρήνιο της Συρίας και πόσοι το «βρέφος» της Βηθλεέμ που ήταν «Θεός ειρήνης», «Ήλιος Δικαιοσύνης», «αχώρητος παντί», «Εν Αρχή Λόγος», που οι άνθρωποι τον βλέπουν μέσω της Θεογνωσίας…

Υπάρχουν και οι «πρόσφυγες» της σκέψης, που ταλαιπωρούνται για χρόνια… Εύχομαι αυτά τα Χριστούγεννα να βρουν όλοι την «πατρίδα» τους με θεογνωσία!